Chăm Sóc Mẹ Sau Sinh — Cẩm Nang Hồi Phục Toàn Diện

Những ngày đầu sau sinh, mẹ vừa học cách chăm con vừa phải để cơ thể mình hồi phục sau một hành trình lớn. Hiểu điều gì là bình thường và điều gì cần đi khám sẽ giúp mẹ an tâm hơn rất nhiều. Cùng Jumysie điểm qua cẩm nang chăm sóc mẹ sau sinh toàn diện dưới đây.

Hồi phục sau sinh thường — sản dịch và tầng sinh môn

Sản dịch là phần mô và máu từ lớp niêm mạc tử cung trong thai kỳ được đẩy ra sau sinh. Lúc đầu sản dịch ra nhiều và có màu đỏ tươi, sau đó lượng giảm dần và màu nhạt đi cho tới khi hết sau vài tuần. Trong giai đoạn này mẹ nên dùng băng vệ sinh, không dùng tampon để giảm nguy cơ nhiễm trùng.

Nếu mẹ sinh thường có vết khâu tầng sinh môn, cảm giác đau vùng khâu trong 2–3 tuần đầu là bình thường; chỉ khâu ngoài da thường tự tan trong khoảng 3 tuần và vết thương lành hẳn sau 6–8 tuần. Cách chăm sóc:

• Tắm vòi sen hằng ngày, thấm khô nhẹ nhàng vùng khâu, thay băng thường xuyên.
• Không tự bôi kem hay phấn lên vết khâu trừ khi bác sĩ chỉ định.
• Khi đi vệ sinh không rặn mạnh; có thể kê chân lên ghế thấp và hơi nghiêng người về phía trước khi tiểu để đỡ xót.

Hồi phục sau sinh mổ

Mẹ sinh mổ thường nằm viện 1–2 ngày, được giữ ống thông tiểu và băng vết mổ trong ít nhất 12–24 giờ đầu. Sau khi về nhà, mẹ cần:

• Giữ vết mổ sạch và khô mỗi ngày; mặc đồ rộng, quần lót cotton để không cọ vào vết mổ.
• Vận động nhẹ sớm (đi bộ ngắn trong nhà) để giảm nguy cơ cục máu đông, nhưng không gắng sức.
• Kiêng lái xe, tập thể dục nặng, nâng vật nặng hơn em bé và quan hệ cho tới khi thấy thoải mái — thường phải khoảng 6 tuần.

Chỉ khâu không tự tiêu hoặc ghim thường được tháo sau 5–7 ngày theo hẹn của bác sĩ.

Nghỉ ngơi và vận động

Giai đoạn đầu sau sinh là thời gian để nghỉ ngơi và hồi phục cả về thể chất lẫn tinh thần. Mẹ đừng vội ép cân: giảm cân từ từ trong vài tháng là cách an toàn nhất, đặc biệt khi mẹ đang cho con bú. Hãy tranh thủ ngủ khi bé ngủ và nhờ người thân hỗ trợ việc nhà để dành sức chăm con và chăm chính mình.

Dấu hiệu nguy hiểm cần đi khám ngay

Một số dấu hiệu sau sinh là cấp cứu — mẹ hoặc người thân cần đưa đi khám hoặc gọi cấp cứu 115 ngay, kể cả nhiều tuần sau sinh:

• Băng huyết: ra máu ướt sũng hơn một băng vệ sinh mỗi giờ, hoặc ra cục máu lớn hơn quả trứng.
• Sốt từ 38°C trở lên.
• Đau ngực hoặc tim đập nhanh.
• Khó thở đột ngột hoặc ngày càng tăng.
• Đau đầu dữ dội không dứt hoặc thay đổi thị lực.
• Một bên chân hoặc tay sưng, đỏ, đau nhiều (dấu hiệu cục máu đông).
• Vết mổ đỏ, sưng, đau tăng lên, chảy mủ hoặc dịch có mùi hôi.
• Có ý nghĩ làm hại bản thân hoặc em bé.

Đừng chờ đến lịch khám hậu sản nếu mẹ gặp bất kỳ dấu hiệu nào ở trên.

Sức khỏe tinh thần sau sinh

Vài ngày đầu sau sinh, nhiều mẹ cảm thấy buồn, dễ khóc và quá tải — hiện tượng “baby blues” này thường bình thường và qua nhanh. Nhưng nếu cảm giác buồn bã kéo dài hơn hai tuần, mẹ nên đi khám sớm thay vì chờ lịch hậu sản, vì trầm cảm sau sinh có thể xuất hiện bất kỳ lúc nào trong năm đầu. Mẹ có thể đọc thêm bài Mẹ bỉm trầm cảm sau sinh, phải làm sao? để hiểu rõ hơn và biết khi nào cần tìm hỗ trợ.

Dinh dưỡng và trang phục cho mẹ

Mẹ đang cho con bú không cần ăn kiêng đặc biệt, chỉ cần ăn cân bằng và uống nước theo cơn khát. Chi tiết về ăn gì để khỏe và nhiều sữa, mẹ xem bài Dinh dưỡng lợi sữa cho mẹ sau sinh. Về trang phục, mẹ nên chọn đồ rộng rãi, thấm hút và dễ cho con bú; một bộ pijama bầu và sau sinh mềm mại sẽ giúp mẹ thoải mái hơn trong giai đoạn ở cữ.

Câu hỏi thường gặp

Sản dịch sau sinh kéo dài bao lâu?

Sản dịch ra nhiều và đỏ tươi trong những ngày đầu, sau đó lượng giảm và màu nhạt dần cho tới khi hết sau vài tuần. Mẹ nên dùng băng vệ sinh, không dùng tampon.

Khi nào ra máu sau sinh là bất thường?

Nếu mẹ ra máu ướt sũng hơn một băng vệ sinh mỗi giờ, hoặc ra cục máu lớn hơn quả trứng, đó là dấu hiệu băng huyết và cần đi khám hoặc gọi cấp cứu ngay.

Vết khâu tầng sinh môn bao lâu thì lành?

Vùng khâu thường đau trong 2–3 tuần đầu, chỉ khâu ngoài da tự tan trong khoảng 3 tuần và vết thương lành hẳn sau 6–8 tuần.

Sau sinh mổ bao lâu được lái xe, nâng nặng và quan hệ lại?

Mẹ nên kiêng lái xe, nâng vật nặng hơn em bé, tập thể dục nặng và quan hệ cho tới khi thấy thoải mái, thường là khoảng 6 tuần sau mổ.

Baby blues khác trầm cảm sau sinh thế nào?

Baby blues là cảm giác buồn, dễ khóc vài ngày đầu và thường qua nhanh. Nếu buồn bã kéo dài hơn hai tuần, mẹ nên đi khám vì đó có thể là trầm cảm sau sinh.

Bao giờ mẹ có lịch khám hậu sản?

Lịch khám hậu sản thường vào khoảng 6–8 tuần sau sinh, nhưng nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào mẹ cần đi khám sớm hơn.

Xem thêm: Sản dịch sau sinh bao lâu thì hết và khi nào bất thường.

Xem thêm: Bài tập phục hồi sau sinh (Kegel & sàn chậu).

Đọc thêm: Mẹ sau sinh nên mặc gì? Gợi ý trang phục thoải mái, tiện cho con bú